Komt er een verbod op social media en waarom apps zoals Instagram en Snapchat jou blijven trekken: hoe verslavende functies werken en wat er verandert als de EU akkoord gaat met het nieuwe wetsvoorstel.

Hoe apps jouw aandacht vasthouden

Social media is leuk. Je ziet foto’s, filmpjes en berichten van vrienden en influencers. Maar apps zoals TikTok, Instagram en Snapchat gebruiken functies die ervoor zorgen dat je blijft kijken. Dat noemen onderzoekers “verslavende functies”.

Deze functies zijn bewust ontworpen. Bedrijven verdienen geld als jij langer in de app zit. Hoe langer jij kijkt, hoe meer advertenties je ziet. Daarom proberen apps jouw aandacht vast te houden.

Voorbeelden van zulke functies:

• Streaks: je wilt elke dag blijven sturen.

• Pushmeldingen: kleine berichtjes die je nieuwsgierig maken.

• Eindeloze feeds: je blijft scrollen zonder einde.

• Likes en reacties: je wilt weten wat anderen van je vinden.

• Snelle updates: je ziet steeds iets nieuws.

In Amerika is Meta aangeklaagd. Meta is het bedrijf van onder andere Instagram. Ze zouden jongeren bewust verslaafd maken aan hun apps. Meta heeft nu beloofd dat ze dingen gaan veranderen, zoals minder meldingen en tijdlimieten. Ook in Nederland worden socialmediabedrijven aangeklaagd omdat ze expres te verslavend zijn.

Esmee zat 16 uur per dag op social media, in de video vertelt ze hoe ze van haar verslaving af kwam:

Druk om online te blijven

Waarom voel je toch zo'n druk om online te blijven? Dat komt door verschillende dingen:

• Je brein reageert op kleine beloningen. Een like, een nieuwe snap of een melding voelt als een kleine beloning. Je brein maakt een stofje aan, dopamine, waardoor je je even goed voelt. Daardoor wil je meer.
• Je wilt niets missen. Als vrienden iets posten, wil je het zien. Je wilt erbij horen. Dat is normaal. Maar het kan ervoor zorgen dat je steeds teruggaat naar je telefoon.
• Je ziet alleen de leuke momenten. Online lijkt het alsof iedereen een perfect leven heeft. Dat kan je onzeker maken. Daardoor blijf je kijken, omdat je wilt weten hoe anderen het doen.
• Streaks en meldingen geven druk. Als je een streak hebt van 200 dagen, wil je die niet kwijt. Dat kan stress geven. Je voelt dat je iets moet doen, ook als je eigenlijk geen tijd hebt.
• Je bent nog aan het groeien en aan het ontdekken wie je bent. Daarom is het voor jou moeilijker om met de druk van social media om te gaan.

Onderzoekers zeggen dat jongeren gevoeliger zijn voor deze functies. Daarom kijken landen nu kritisch naar apps zoals Instagram en Snapchat.

Wat verandert er misschien in de toekomst?

De Europese Unie is afspraken aan het maken over het gebruik van social media. Zo willen ze bijvoorbeeld dat:

• Je pas op social media mag als je 13 jaar oud bent.
• Je ouders tot je 15de jaar mee mogen kijken op social media.
• De apps minder verslavend gemaakt worden.
• Je maximaal één uur per dag op social media kan.

Binnenkort wordt er gestemd over deze afspraken, daarna wordt duidelijk wat er gaat veranderen.

Wat doet social media met je gevoel?

Social media kan je blij maken, maar soms ook onzeker. Dat komt door:

• Vergelijken: je ziet anderen die iets doen wat jij niet doet.

• Druk: je wilt reageren, posten of streaks houden.

• Onzekerheid: je denkt dat anderen meer vrienden hebben of een leuker leven.

• Stress: je voelt dat je altijd online moet zijn.

Het is normaal om dit te voelen. Veel jongeren herkennen dit. Je bent niet alleen.

Wat kun je zelf doen?

Je kunt zelf dingen doen als social media je niet gelukkig maakt.

• Zet meldingen uit. Je hoeft niet alles meteen te zien.
• Spreek met jezelf af hoe lang je online wilt zijn. Bijvoorbeeld 20 minuten per keer.
• Volg accounts waar je blij van wordt. Je hoeft niet iedereen te volgen.
• Neem soms een pauze. Even wandelen, muziek luisteren of praten met iemand.
• Praat erover. Als je merkt dat je je slecht voelt door social media, praat met iemand die je vertrouwt.
• Onthoud dat jij de baas bent over je telefoon. Niet andersom.

Meer info

Injebol.nl: Hier kun je terecht met al je vragen. Ook als je twijfelt of je te vaak online bent (18-25 jaar). Of lees hun thema over omgaan met social media.

Kindertelefoon. Om je hart te luchten. Tot 18 jaar.

Chat met Fier: Praat over wat jou dwars zit. Dit kan ook gaan over dingen die online gebeuren.

Helpwanted: Voor als bijvoorbeeld foto's van jou zijn verspreid.

Of deel jouw ervaringen en vragen op ons forum.

De informatie uit dit thema komt van het Trimbos-instituut en de NOS.