Leven met een narcist

De oude Grieken hadden een verhaal, over een man die zijn eigen spiegelbeeld in het water zag. Hij werd meteen verliefd op zijn eigen spiegelbeeld, op zichzelf. De man wilde zichzelf zoenen en ging met zijn gezicht naar het water, maar in plaats van zijn spiegelbeeld te kunnen zoenen, verdronk hij in het water. En zo ging de man ten onder aan de liefde voor zichzelf. Zijn naam was Narcissus. Van deze mythe hebben wij nu nog het woord 'Narcist' over gehouden. Wat een narcist is, en hoe je met narcisten om kunt gaan, vertellen we je in dit thema.

Wat is narcisme?

Narcisme is een persoonlijkheidsstoornis. Dat betekent dat het een ziekte is, die iemand in zijn hoofd heeft. Iemand met narcisme gelooft dat hij of zij, meer bijzonder en specialer is dan andere mensen. Hierdoor denkt een narcist ook dat hij meer rechten heeft dan anderen, of dat bepaalde regels niet voor hem gelden.

Ook is het voor een narcist lastig om zich in te beelden in anderen en met iemand mee te leven. Het is hierdoor heel lastig om met iemand met narcisme om te gaan.

Waaraan herken je narcisme?

Niet iedereen die soms egoïstisch of arrogant is, heeft meteen narcisme. Waarschijnlijk heeft ongeveer 1% tot 6% van de mensen Narcisme. Narcisten hebben vaak de volgende kenmerken:

  • Ze hebben het idee dat ze beter zijn dan anderen, hierdoor kunnen ze egoïstisch of arrogant zijn.
  • Graag bewonderd willen worden en veel aandacht willen.
  • Niet goed zijn om zich in te leven in anderen. Niet meeleven als iemand verdriet voelt bijvoorbeeld.
  • Heel charmant overkomen. Charmant gedrag bij narcisten is vaak gespeeld en bedoeld om iemand te manipuleren.
  • Weinig emoties lijken te hebben.
  • Extreem jaloers zijn.
  • De hele tijd bezig zijn met macht, succes of schoonheid.
  • In staat om andere mensen verdriet te doen, als ze daar zelf iets uit halen.

Leven met een narcist

Als je ouder, broer of zus, of iemand anders in je omgeving narcisme heeft, is dat heel lastig. Ook omdat mensen die narcisme hebben, dat vaak zelf niet weten. Narcisten kunnen niet accepteren dat ze een stoornis in hun hoofd hebben, ze zijn tenslotte perfect in hun eigen ogen. Een narcist vertellen dat hij een narcist is, heeft dus geen zin.

Fleur* is opgegroeid met een narcistische vader. Ook voor haar was dit vaak lastig. Zij en haar gezin kregen de schuld van dingen die ze nooit hadden gedaan, en als haar vader haar ergens mee hielp, wist Fleur dat hij het vooral deed zodat ze weer bij hem in het krijt zou staan:

“Hij kocht veel lekkers en besteedde veel geld aan ons. Maar aan het eind van het weekend bleef hij zeggen dat hij nu een hele week van water en brood moet leven. Dat hij te veel geld besteed had, en wanneer we het niet opaten was het nog erger. Wat oneerlijk was aangezien hij zo veel eten haalde.”

Het hele verhaal van Fleur lees je hier.

Flying Monkey

Narcisten zijn goed in manipuleren. Het lukt ze vaak om niet alleen zichzelf, maar ook anderen ervan te overtuigen dat zij specialer en beter zijn dan anderen. Als je zelf iemand kent met narcisme, dan ken je vast ook iemand die altijd voor de narcist opkomt. Zo'n persoon wordt een Flying Monkey (vliegende aap) genoemd.

Als je bijvoorbeeld een ouder met narcisme hebt, is de kans groot dat je andere ouder, of misschien een broer of zus, altijd de kant van de narcistische ouder kiest.

Het is goed om te onthouden dat Flying Monkeys het niet expres doen. Ze hebben zich laten manipuleren door de narcist, en voelen zich zelf waarschijnlijk verward over hun band met de narcist.

Fleur heeft zelf gezien dat haar moeder vroeger een Flying Monkey was. “Mijn moeder dacht dat ze niks zelf kon, tot zij en mijn vader een tijdje een break hadden. Daarna was ze sterk genoeg om van hem te scheiden,” vertelt Fleur.

Ook zelf is ze een tijdje de Flying Monkey geweest: “Ik had het gevoel dat hij de enige was die echt om mij gaf, terwijl dat natuurlijk niet zo was. Ik ben dus altijd heel loyaal naar hem geweest. Ik heb daarbij ook dingen gedaan waar ik nu spijt van heb,” legt ze uit. “Bijvoorbeeld bij mijn zusje en mijn broer, toen zij een tijdje niet naar mijn vader wilde gaan. In die tijd zei ik dat het ik het dan ontzettend leuk had gehad bij mijn vader, zodat zij ook weer zouden gaan, terwijl dit eigenlijk helemaal niet zo was.”

Het hele verhaal van Fleur lees je hier.

Hoe ga je om met een narcist?

  • Het heeft weinig zin om tegen een narcist in te gaan, je kan daarom beter het spelletje mee spelen. Gebruik zinnetjes zoals: “Wat een slim plan van jou! Als we dit er aan toevoegen heb je helemaal een geweldig plan”, in plaats van, “Ik weet het niet zeker, misschien kunnen we beter doen wat ik dacht”. Of zeg “Dankjewel voor de tip, je hebt van mijn idee een echt goed plan gemaakt” als je eigenlijk wel weet dat jij het idee hebt verzonnen.
  • Probeer iemand met narcisme niet te veel te wijzen op zijn fouten of slechte eigenschappen. Hiervan wordt de ander waarschijnlijk alleen maar boos en misschien gaat hij proberen het jou lastig te maken. Mensen met narcisme luisteren nu eenmaal niet naar kritiek.
  • Laat je niet misbruiken. Een beetje meespelen met de gedachten van een narcist is niet erg, maar zorg er altijd voor dat een narcist geen misbruik van je kan maken.
  • Vertrouw op jezelf en op je gevoel. Weet je niet zeker of iemand narcisme heeft, maar heb je het gevoel dat er iets niet helemaal goed zit met de persoon? Wees dan op je hoede.
  • Weet dat je een narcist niet kan veranderen. Hoe graag je dat ook zou willen.

En dan heeft Fleur ook nog tips:

  • “Het meest belangrijke is gewoon dat het nooit jouw schuld is. Want dat is wat narcisten doen: het ligt nooit aan hen, het ligt altijd aan jou. Je kan wel fouten maken, maar het is niet oké als zij dat er bij jou in gaan wrijven. Bij een narcist krijg je ook de schuld als je niks fout doet.”
  • Hou afstand van de narcist. “Ik ben er sterker van geworden toen ik geen contact meer had met mijn vader.”
  • “Blijf je eigen grenzen aangeven, ook al geeft de narcist daar niks om.” het is ook fijn voor jezelf om een duidelijke grens te hebben en deze goed te bewaken.
  • Inmiddels spreekt Fleur ook niet meer alleen met haar vader af. Ze zorgt dat er altijd broers, zussen of een vriend bij is. Dit maakt het afspreken voor haar een stuk fijner. “Stel dat het me teveel wordt, dan kan ik weg zonder dat ik er dan alleen voor sta”.

*Fleur is niet haar echte naam, maar een naam die wij hebben verzonnen zodat ze anoniem kan blijven. Haar hele verhaal lees je hier.

Meer info

  • Denk je of weet je dat je moet leven met iemand met narcisme, en wil je daar graag over praten? Bel dan de Kindertelefoon voor een luisterend oor. En als je ouder bent dan 18 kan je bellen met allesoke.
  • Wil je meer informatie over leven met een ouder met een persoonlijkheidsstoornis? Kijk dan op de website van 'loslaten' voor meer informatie.
  • Denk je dat je zelf misschien wel narcisme hebt? Heb het hier dan over met je huisarts, een jongerenwerker of je schoolpsycholoog.
  • En wil je gewoon je eigen verhaal kwijt over narcisme of andere persoonlijkheidsstoornissen? Dan kan je altijd terecht op ons forum.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.